Ruimtewoorden
Aardscheerder Een aardscheerder (in Engels een near-Earth object, NEO) is een klein object in het Zonnestelsel, zoals een planetoïde of komeet, die vlakbij de Aarde komt.
Aardse planeten Mercurius, Venus, Aarde en Mars worden de "Aardse" of "Terrestische" planeten"genoemd, omdat ze alle vier op de Aarde lijken qua grootte en uit steen zijn gevormd.
Absorptienevel Absorpienevels zien eruit als gaten in de hemel, omdat ze helemaal zwart zijn. Maar ze zijn niet leeg; absorpienevels zijn dikke wolken van kosmisch gas en stof die licht blokkeren
Astronomische eenheid Een astronomische eenheid is de gemiddelde afstand tussen het midden van de Aarde en het midden van de Zon (ongeveer 150 kilometer).
Atmosfeer Een atmosfeer is een gaslaag om een planeet heen. De atmosfeer van de Aarde bevat de zuurstof die wij inademen.
Atomen Atomen zijn de bouwstenen van het heelal. Al het materie bestaat uit piepkleine deeltjes: atomen. Je lichaam bevat miljarden en miljarden atomen!
Baan Een baan is de weg die een kosmisch object, satelliet en zelfs ruimteschip aflegt. De baan van de Aarde rondom de Zon duurt bijvoorbeeld 365 dagen (of een jaar).
Binair systeem Vier van elke vijf lichtpunten die we aan de nachthemel zien is niet één ster, maar twee of meer sterren die om elkaar cirkelen. We noemen deze twee sterren een binair systeem.
Bolvormige sterrenhoop Een bolvormige sterrenhoop is een enorme hoeveelheid sterren die samen geclusterd zijn door zwaartekracht. Ze kunnen uit honderden, duizenden of zelfs miljarden sterren bestaan.
Bruine Dwerg Bruine dwergen worden "mislukte sterren" genoemd door sommige sterrenkundigen. Ze worden nooit zo heet als echte sterren, omdat ze niet genoeg energie hebben voor kernfusie.
Corona Een corona is een omhulsel van zinderend heet gas om de Zon.
Dichtheid Dichtheid is mate van hoeveel materiaal een object bevat. Een ballon en bowlingbal kunnen bijvoorbeeld even groot zijn, maar een bowlingbal heeft een grotere dichtheid.
Donkere energie Sterrenkundigen weten hoeveel donkere energie er is (ongeveer 68% van het heelal), omdat ze weten welk effect het heeft op het heelal. Maar verder is het een compleet mysterie.
Donkere materie Donkere materie is een mysterieus soort materiaal dat zijn naam kreeg omdat het geen enkel licht uitzendt. Er is vijf keer meer donkere materie in het heelal dan normale materie.
Doorsnede De doorsnede is de afstand tussen de twee uitersten van een cirkel of bol. De doorsnede van de Aarde is bijvoorbeeld 12.700 kilometer.
Dwergplaneet Een dwergplaneet is een object in het Zonnestelsel dat groter is dan een komeet of planetoïde, maar kleiner dan een planeet. Ons Zonnestelsel heeft vijf dwergplaneten, met Pluto
Dwergsterrenstelsel Dwergsterrenstelsels zijn veel kleiner dan normale sterrenstelsels. Ze bestaan uit maar een paar miljard sterren in plaats van honderden miljarden.
Elementen Er zijn meer dan honderd verschillende astoomtypes, die elementen heten. De atomen van een bepaald element zijn allemaal hetzelfde. Zuurstof, ijzer en goud zijn bijv. elementen.
Elliptisch Sterrenstelsel Er zijn drie typen sterrenstelsels die allemaal een verschillende vorm hebben. Elliptische sterrenstelsels zien eruit als een rugbybal. Ze zijn oud en er vormen geen nieuwe sterren
Emissienevel Emissienevels zijn wolken van kosmisch gas en stof die zijn verhit door nabije sterren. Zodra de wolken afkoelen, beginnen te te schijnen (op dezelfde manier als neonlichten).
Exoplaneet Een exoplaneet is een planeet die rondom een ster draait buiten ons Zonnestelsel
Galactische bol Een bol (bulge) in een spiraalstelsel is een bolvormig gebied in het midden van het sterrenstelsel. De bol bestaat uit oude sterren en kosmisch gas en stof.
Galactische halo Elk sterrenstelsel wordt omgeven door een halo van materiaal; waaronder heel oude sterrenclusters, kosmisch gas en stof, en zelfs donkere materie.
Galactische schijf Spiraalstelsels zien eruit als een schijf, zoals een CD met een bal in het midden. We noemen het platte gedeelte een galactische schijf, die uit gas, stof en jonge sterren bestaat.
Gammastraling Gammastraling is een type onzichtbaar licht dat het meest energiek is. Het wordt gemaakt tijdens de heftigste gebeurtenissen in het heelal: supernova exposies.
Gasreus Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus worden gasreuzen genoemd omdat ze veel groter zijn dan de planeten in de binnenste ringen van het Zonnestelsel, en ze uit gas bestaan.
Heelal Het heelal (of universum) omvat alles wat leeft, alle planeten, sterren, sterrenstelsels en elk ander object op Aarde en in de ruimte.
Infrarood Infrarood is een type onzichtbaar licht. Het menselijk lichaam heeft een temperatuur dat infrarood licht afgeeft. Daarom worden infrarood detectoren gebruikt als nachtcamera's.
Interstellair medium Het interstellaire medium (ISM) is het materiaal dat zich tussen de sterren bevindt. Dit bestaat voornamelijk uit kosmisch gas en stof.
Komeet Kometen bestaan uit ijs, stof en rots en worden daarom soms "vieze sneeuwballen" genoemd. Ze komen van het buitenste deel van het Zonnestelsel en reizen rond de Zon, zoals planeten
Kosmisch gas Kosmisch gas bestaat uit kleine vaste deeltjes in de ruimte, wat soms sterrenstof wordt genoemd. Tientallen van deze deeltjes passen in een speldenknop.
Kracht Een kracht is iets dat een object aantrekt of afstoot. Voorbeelden van krachten zijn zwaartekracht en wrijving.
Kuipergordel De Kuipergordel is een koude, donkere plek in ons Zonnestelsel en bevindt zich na Neptunus. Sterrenkundigen denken dat het bestaat uit duizenden komeetachtige en ijzige objecten.
Kunstmanen Kunstmanen zijn satellieten die door mensen zijn gemaakt en in een baan rond de Aarde draaien. Ze helpen met verschillende taken uit, zoals informatie verzamelen en navigeren
Lichtjaar Een lichtjaar is een manier om afstand te meten. Een lichtjaar is de afstand die licht kan afleggen in een jaar – 9,4 triljoen kilometer.
Maan Een maan is een natuurlijke satelliet die om een planeet heen beweegt. De meeste planeten in ons Zonnestelsel hebben tenminste een maan, zoals de Aarde.
Maansverduistering Als de Aarde tussen de Maan en de Zon komt te staan, wordt de Maan donker door de schaduw van de Aarde. Dit wordt een 'maansverduistering' genoemd.
Magnetisch veld Een magnetisch veld is een gebied om een magneet heen waar de aantrekkende of afstotende krachten van een magneet kunnen worden gevoeld.
Massa Massa is een constante maat die aangeeft hoeveel materiaal een object bevat. Gewicht is iets anders dan massa; dat is de zwaartekracht die aan een object trekt.
Melkweg De Melkweg is het sterrenstelsel waarin wij leven. De Zon is een van de honderdmiljard sterren in de Melkweg!
Messierobjecten De Messiercatalogus is een lijst van 110 kosmische objecten die in de jaren 1700 is gemaakt door een Frans sterrenkundige die Charles Messier heette.
Meteoor Als een meteoroïde de atmosfeer van de Aarde binnenkomt, creëert het een lichtstreep. Dit is een meteoor en wordt ook wel een 'vallende ster' genoemd.
Meteoriet Als een meteoroïde, komeet of planetoïde op Aarde land wordt het een meteoriet genoemd. Elk jaar komt ongeveer 15000 ton meteorieten en ander ruimtestof onze dampkring binnen!
Meteoroïde Een meteoroïde is een kleine rots die door het heelal reist. Meteoroïdes zijn veel kleiner dan planetoïden; ze variëren van het formaat van een graankorrel tot een meter breed.
Microgolf Microgolven zijn een type van onzichtbaar licht. Microgolven zijn geschikt om berichten van de ene naar andere plek te sturen omdat microgolven door regen, sneeuw en wolken reizen.
Miljard Een miljard is duizend miljoen (100.000.000)
Miljoen Een miljoen is duizend keer duizend (1.000.000)
Moleculen Een molecuul is een deeltje dat uit twee of meer atomen bestaat. Water is bijvoorbeeld een molecuul dat uit twee waterstofatomen en een zuurstofatoom bestaat.
Natuurlijke satteliet Er zijn twee typen satellieten: natuurlijke en kunstmatige (kunstmanen). Natuurlijke satellieten zijn kosmische objecten die rondom andere kosmische objecten draaien, zoals de Maan
Neutronenster Als een enorme ster sterft, explodeert het. De kern van de ster overleeft de explosie, maar wordt in elkaar geplet tot een heel kleine compacte bal die neutronenster heet.
Nevel Een nevel is een wolk van gas en stof in de ruimte. Sommige nevels zijn de overblijfselen van dode sterren, en in andere nevels worden sterren geboren.
Oerknal Ongeveer 14 miljard jaar geleden was het heelal een bolletje dat duizend keer kleiner is dan een speldenknop. Toen explodeerde het en ontstond het heelal zoals we het nu kennen.
Onregelmatig Sterrenstelsel Er zijn drie typen sterrenstelsels die allemaal een verschillende vorm hebben. Onregelmatige sterrenstelsels komen in verschillende vormen en formaten.
Oortwolk De meeste sterrenkundigen denken dat de Oortwolk een gigantische ijsschil is die uit kometen bestaat en ons Zonnestelsel omringt.
Open sterrenhoop Open sterrenhopen zijn groepen van een paar duizend sterren die zijn gevormd in dezelfde gigantische wolk van gas en stof en losjes bij elkaar worden gehouden door zwaartekracht.
Planeet Een planeet, zoals de Aarde of Jupiter, is een groot object dat om een ster cirkelt zoals de Zon. Een planeet zendt zelf geen licht uit.
Planetaire nevel Planetaire nevels hebben niks te maken met planeten. Het zijn wolken van kosmisch gas en stof die zijn gemaakt toen een Zon-achtige ster zijn buitenste lagen materiaal verloor.
Planetoïde Planetoïdes (of asteroïdes) zijn stukken rots en metaal die overgebleven zijn na de vorming van ons Zonnestelsel. Ze bevinden zich tussen Mars en Jupiter in de planetoïdengordel
Planetoïdengordel De planetoïdengordel is een gebied in ons Zonnestelsel tussen Mars en Jupiter in. Hierin bevinden zich heel veel planetoïden en dwergplaneten.
Proplanetaire schijf Een proplanetaire schijf is een ring van kosmisch gas en stof rondom een heel jonge ster. Deze schijf kan een systeem van planeten en manen zoals in ons zonnestel vormen
Pulsar Pulsars zijn extreem compacte sterren die honderden keren per seconde draaien. Pulsars schieten radiostralen uit die richting de Aarde schijnen als een puls, zoals een vuurtoren.
Radio Radiogolven zijn een type onzichtbaar licht. Radiogolven worden meestal gebruikt voor communicatie, om een signaal te versturen. Mobiele telefoons en TV's gebruiken radiogolven.
Reflectienevels Reflectienevels zijn wolken van kosmisch stof die het licht van nabije sterren reflecteren. Deze wolken zijn meestal blauw.
Robot Een robot is een machine die door een computer wordt bestuurd. Robots kunnen veel dingen aanleren, zoals een tapijt schoonmaken, een telescoop bedienen of een auto maken.
Rode dwerg Een rode dwerg is een ster die veel kleiner en koeler is dan andere sterren. Rode dwergen zijn rood vanwege hun temperatuur (de koudste sterren zijn rood).
Rode reus Als de (waterstof) brandstof van een ster zoals onze Zon opraakt, wordt hij steeds groter en groter en groeit uiteindelijk tot een gigantische rode ster: een rode reus
Röntgenstraling Röntgenstraling is een type onzichtbaar licht. Het kan door weefsel zoals de huid en spieren heen reizen, en wordt daarom gebruikt om foto's te maken van gebroken botten.
Spiraalstelsel Er zijn drie typen sterrenstelsels die allemaal een verschillende vorm hebben. Spiraalstelsels zijn de mooiste, met armen vol met sterren om een heldere centrale bal draaien
Ster Een ster is een massieve bal van heel fel heet gas, die samengehouden wordt door zwaartekracht. Onze meest nabije ster is de Zon.
Sterrenhoop Een sterrenhoop (of cluster) is een grote groep sterren die samengehouden worden in de ruimte. Een sterrenhoop kan een paar honderd of vele miljoenen sterren bevatten.
Sterrenstelsel Een sterrenstelsel is een gigantische groep sterren, samen met kosmisch gas, stof en ander spul. Het sterrenstelsel waarin wij leven heet de Melkweg.
Sterrenuitbarsting Sterrenstelsel Sterrenuitbarsting sterrenstelsels zijn sterrenstelsels waar sterren in een heel snel tempo worden gemaakt. Zo'n tienduizend keer sneller dan in een normaal sterrenstelsel!
Supernova Als een massieve ster met een explosie sterft, heet dat een supernova. Dit zijn de meest energieke gebeurtenissen in het heelal en ze kunnen feller zijn dan een sterrenstelsel!
Supernovarest Een supernovarest is een wolk van kosmisch gas en stof die is gemaakt tijdens een heftige explosie van een enorme ster. De supernovarest is wat overblijft van de ster.
Telescoop Een telescoop is een instrument dat heel verre objecten kan observeren. Telescopen worden vaak gebruikt om naar verre planeten, sterren en sterrenstelsels te kijken.
Ultraviolet Ultraviolet (vaak afgekort tot UV) is een type onzichtbaar licht. UV-straling heeft veel energie. UV van de Zon kan de cellen in onze huid beschadigen en kanker veroorzaken.
Witte dwerg Als een ster die op onze Zon lijkt al zijn brandstof heeft opgebruikt, begint het in te storten. Al het materiaal in de kern wordt in een heel kleine bal geplet: een witte dwerg.
Zichtbaar licht Er zijn zeven typen licht, waaronder zichtbaar licht. Dit is het enige type licht dat onze ogen kunnen waarnemen. Zichtbaar licht bestaat uit alle kleuren van de regenboog.
Zon De Zon is een ster. Het is het centrum van ons Zonnestelsel en alles in het Zonnestelsel draait er omheen. Zonder haar licht en de warmte zouden we niet overleven op Aarde.
Zonneregen Net als op Aarde, regent het soms op de Zon. Deze regen is niet van water gemaakt, maar bestaat uit elektrisch geladen, super heet gas, dat "plasma" wordt genoemd.
Zonnestelsel Het zonnestelsel bestaat uit de Zon en alles wat daar omheen beweegt. Dit zijn acht planeten, vijf dwergplaneten en vele manen, kometen, planetoïden en meteoroïden.
Zonsverduistering Als de Maan tussen de Zon en de Aarde in komt en het Zonlicht blokkeert, noemen we dit een 'zonsverduistering'
Zwaartekracht Zwaartekracht is een kracht die alle objecten aantrekt die een massa hebben. Het houdt je voeten op de grond en houdt de Aarde en de andere planeten in een baan rond de Zon.
Zwaartekrachtgolven Zwaartekrachtgolven ontstaan tijdens heftige kosmische gebeurtenissen, zoals exploderende sterren of botsende zwarte gaten. Zoals rimpels op water, zijn dit rimpels in het heelal
zwaartekrachtlens Enorme structuren zoals sterrenstelsels en clusters van sterrenstelsels kunnen het licht van andere objecten ombuigen met hun sterke zwaartekracht, dit heet "zwaartekrachtlens"
Zwarte dwerg Een zwarte dwerg is de laatste fase in de levenscyclus van een ster zoals onze Zon. Als een ster zo sterk afgekoeld is dat het niet langer kan schijnen, wordt het een zwarte dwerg.
Zwart gat Een zwart gat ontstaat als een heel zwarte ster sterft en in elkaar wordt geplet in een piepkleine ruimte. De zwaartekracht van zwarte gaten kan zelfs licht opslokken!

Nieuwsgierig? Leer meer...

Wat is Space Scoop?

Ontdek meer sterrenkunde

We inspireren een nieuwe generatie van ruimte-onderzoekers

Vrienden van Space Scoop

Contact

This website was produced by funding from the European Community's Horizon 2020 Programme under grant agreement n° 638653