Nitz’ taq ilb’al uwakaj kkiriq raxkaj uwakaj pa jun k’olib’al kech Ajkaj jalwach
Dec. 7, 2015

Konojel winaq utz kkil jun raxkaj uwakaj, Xa k’ut ¿La aweta’am jasche raxkaj le uwakaj? ¿Jasche man rax taj on q’an on saqkaq?  Le tzalijisab’al wachaj rech we k’otb’al chi’aj kriqitaj ruk’ rilik le taq tz’aqatil le sutinaq chi rij le kaj. Wa’ ub’i’na’am  “ukaqikaj ulew”.

Le ukaqikaj ulew winaqirisam chech billones rech billones nitz’ taq utz’aqatil, sib’alaj taq nitz’ chech le qabaq’wach, xa k’ut sib’alaj e rajawaxik chech le qak’aslemal pa we uwachulew. Kkiya’ le uxlab’ le kqajek’o, kkiq’atej le utun q’ij, kojkiq’atej chi uwach le tew chaq’ab’il.

Are taq le uwachine le Q'ij kape pa le kaqiq', are k'i le tz'ajb'al man k'ax ta rulik kub'an pa le uwachulew. Xa k'ut, le tz'ajb'al raxkaj kupaq'ij rib' ruk' nitz'aq taq jastaq rumal la' kapixk'an pa ronojel, kub'an chech le kaj chi raxkaj le kaka'yik. Wa' we jastaq ri' ub'ina'a'm ujab'unem Rayleigh (le usik'ixik uwach "Reling").

Pa ri uwuqq'ij kanoq, ¡le e nok'ol uwakaj rech LCOGT (Red Global de telescopios del observatorio Las Cumbres) xkil ujab'unem Rayleigh pa le kaqiq' rech jun naj uwachulew alienígena! Katajin kakikoj telescopios rech LCOGT le jun metro raqan, le are nitz' chi uwach le taq telescopio le qas kakoj chech we jalajoj taq rilik.

Are wa’ nab’e mul chi ka’ilitaj le kaj sib’alaj rax pa jun exo-k’olaj pa kaj sib’alaj nitz’ (xa 4 mul sib’alaj nim chi uwach le Uwachulew, pacha’ animal le Neptuno). Xuquje’, ¡le uriqik kuk’utu pacha’ nitz’a’q ilb’al uwakaj sib’alaj nim kichak chech usolik uxe’ le ukaqiq’al uwachulew pa nik’aj chi uwachulew kech alienígenas!

Ajawatal juq'attzij

¡Le ilb’al uwakaj rech LCOGT e kojom kumal ak’alab’ chech rilik taq le kaj! ¿Jas uwach kawaj kaweta’maj we kakoj jun ilb’al unajal robótico rech 1 metro? Chataq uloq jun oqxa’n chi qech pa unawe@cardiff.ac.uk xuquje’ ¡kach’ak q’ijol chech rilik pa le ilb’al unajal!

This Space Scoop is based on a Press Release from LCO.
LCO

Elena Tambriz, Luis Jaminez y Ricardo Guarcha

Wachib'al
Okib'al rech Man k'ax ta utz'ajtz'ib'axik
Nik'aj chi Space Scoops

¿K'o kawaj kaweta'maj na? chaweta'maj nik'aj chik...

¿Jas uwach ri' Space Scoop?

Chariqa' nik'aj chik Unik'oxik uwakaj

Uk'utik chi kiwach k'ak' taq nik'ol uwakaj

Achi'il rech Space Scoop

Chojach'ab'ej

We uxaq web' xwinaqirisax rumal le cholb'al chak rech le Wokaj rech Europa Horizon 2020, ruk' le uwujil uk'amik chak rech tob'anem n° 638653.