Taq ch’umil zombi chi’l le ub’e’al le ukemb’al q’ij
Nov. 17, 2015

Wa’ man xata jun  molom tzij, le ch’umil rech le uk’u’x  le wachib’al qas tzij xk’astaj pa kamikal… Xuquje’ kraj unumik.

Are taq,  taq ch’umil pacha’ le qaq’ij kkiporoj ronojel le kiq’aq’ib’al, kk’is le kik’aslemal.  Qeta’am chi wa’ xajtajinaq are taq kqilo chi le ch’umil kumajij sipojem, k’i mul kuriq le uxe’al retab’alil, sib’alaj kux kaq kaqraroj are taq kk’iyik.


Chi uk’isb’al sib’alaj nim kub’ano xuquje’ le rij kab’e pa le kaqiq’, k’a naj kab’e wi pa le kaqiq’.

Le k’atan unik’ajal xuquje’ sib’alaj utz’akom rib’ le ch’umil xew la’ kakanaj kanoq. Le ub’i’ kaqab’ij are saq k’ol raqan ( rumal le utz’ajb’al chi’l le unimal, ¡Rumal la’!).

¿Jas k’u kaxajtaj kuk’ le planetas le sutinaq chi rij le ch’umil, la kek’asi’ k’u ruk’ wa we kaxajtajik? We kek’asi’k, ¿Jas kakaknaj kan wa’?

Nab’e mul le astrónomos xekowinik xkil le kaxajtajik are taq le jastaq le kasutin chi rij jun ch’umul saq k’ol raqan ni kaqib’ik. Man qas ta utz le xuriqo’


Xriqitajik chi jun asteroide kasolo’pík chi unaqaj we jun ch’umil kaminaq xa rumal chi xutijo.

Le setesik chakub’al le kaqil chi rij le ch’umil man kaminaq taj, are b’anom chech uxer taq asteriode. Le qas utz chech are’ le setesik, kajunamataj ruk’ le Saturno, sib’alaj je’l kapetik. ¿Wene’ are’ jewa’ xraj le asteroide?

Ajawatal juq'attzij

We ch’umil katajin kuya’ uch’ob’ik jastaq nima’q ub’antajik chi rij le ropanib’al le qaSistema Solar. Xa k’u qilom chi apanoq, ¡wuqub’ mil millones junab’ sib’alaj kuya’ na jas kab’an chech elem b’ik!

This Space Scoop is based on a Press Release from ESO.
ESO

Elena Tambriz, Luis Jaminez, Ricardo Guarcha

Wachib'al
Okib'al rech Man k'ax ta utz'ajtz'ib'axik
Nik'aj chi Space Scoops

¿K'o kawaj kaweta'maj na? chaweta'maj nik'aj chik...

¿Jas uwach ri' Space Scoop?

Chariqa' nik'aj chik Unik'oxik uwakaj

Uk'utik chi kiwach k'ak' taq nik'ol uwakaj

Achi'il rech Space Scoop

Chojach'ab'ej

We uxaq web' xwinaqirisax rumal le cholb'al chak rech le Wokaj rech Europa Horizon 2020, ruk' le uwujil uk'amik chak rech tob'anem n° 638653.