Dularfullt framhaldslíf risastjarna
6. mars 2013

Nifteindastjörnur eru ofurþéttar leifar massamikilla stjarna sem hafa sprungið. Við sprenginguna þjóta ytri lög stjörnunnar út í geiminn en efnið í miðju stjörnunnar hrynur inn í sig og myndar þá mjög þéttan hnött; þéttasta fyrirbæri sem þekkist í alheiminum fyrir utan svarthol: Nifteindastjörnu!

Á þessari nýju mynd sést hópur stjarna í því sem kallast „kúluþyrping“. Þær eru með elstu fyrirbærum alheimsins — næstum jafngamlar alheiminum sjálfum! Þetta þýðir að margar stjörnurnar í þeim hafa þegar lifað ævi sína á enda. Massamestu stjörnurnar hafa fyrir löngu sprungið og skilið eftir sig nokkrar nifteindastjörnur.

Stjörnufræðingar hafa notað nifteindastjörnurnar í þessari þyrpingu, ásamt öðrum, til að finna út sambandið á milli massa þeirra (hversu mikið efni þær hafa) og stærð.

Nýju gögnin sýna að meðal-nifteindastjarna, með álíka mikinn massa og ein og hálf sól, er í kringum 12 km í þvermál. Það er álíka stórt og lítil borg! Þegar allt þetta efni er þjappað saman í svona lítið plass er ljóst að nifteindastjörnur eru ótrúlega þétt fyrirbæri. Þrýstingurinn í miðju þeirra er meira en tíu trilljón trilljón sinnum meiri en þarf til að mynda demanta innan í jörðinni.

Fróðleg staðreynd

Nifteindastjörnur eru svo þéttar að þær eru næstum fullkomlega kúlulaga. Hæstu mögulegu „fjöllin“ á yfirborði þeirra yrðu aðeins 5 millímetrar á hæð!

This Space Scoop is based on a Press Release from Chandra X-ray Observatory.
Chandra X-ray Observatory

Þýðing: Sævar Helgi Bragason/Stjörnufræðivefurinn

Mynd
Prentvæn útgáfa
Fleiri Space Scoops

Enn forvitin(n)? Lærðu meira...

Hvað er Space Scoop?

Lærðu meira um stjörnufræði

Veitir næstu kynslóð geimkönnuða innblástur

Vinir Space Scoop

Hafðu samband

This website was produced by funding from the European Community's Horizon 2020 Programme under grant agreement n° 638653